Pasożyty u dzieci – objawy, diagnostyka i bezpieczne leczenie

Pasożyty jelitowe i skórne to częsty problem w wieku przedszkolnym i szkolnym. Wielu rodziców zastanawia się: Jakie są objawy pasożytów u dzieci? Po czym poznać, że trzeba odrobaczyć dziecko? Wbrew obiegowym opiniom nie należy stosować leków przeciwpasożytniczych profilaktycznie. Najpierw trzeba potwierdzić obecność konkretnego pasożyta w badaniach, a dopiero później rozpocząć leczenie.

Dlaczego dzieci chorują częściej niż dorośli?

Układ odpornościowy dziecka nie jest jeszcze w pełni dojrzały, a maluchy mają naturalną skłonność do brania rąk, zabawek czy przypadkowych przedmiotów do buzi. Do tego często zapominają o dokładnym myciu rąk po wyjściu z toalety czy zabawie na dworze. Wszystko to sprawia, że pasożyty u dziecka występują znacznie częściej niż u dorosłych. Najczęstszym problemem są owsiki, rzadziej glista ludzka czy lamblie, a oprócz pasożytów jelitowych dzieci mogą mieć także pasożyty skórne.

Objawy pasożytów jelitowych u dzieci

Objawy mogą być bardzo zróżnicowane i często niejednoznaczne. U niektórych dzieci widać wyraźne pasożyty w kale, u innych dolegliwości są mniej oczywiste i trudniejsze do powiązania z zakażeniem. Typowe objawy owsika u dziecka to:

• nocny świąd odbytu,
• rozdrażnienie i problemy ze snem,
• drapanie się w nocy,
• maleńkie, białe niteczki lub jajka owsika na bieliźnie lub w kale.

W przypadku glisty ludzkiej mogą wystąpić:

• bóle brzucha, nudności, brak apetytu,
• kaszel (larwy mogą wędrować przez płuca),
• utrata masy ciała i przewlekłe osłabienie,
• zgrzytanie zębami podczas snu, wysypki skórne, cienie pod oczami, obniżona odporność.

Pasożyty skórne

Oprócz pasożytów jelitowych dzieci mogą mieć również pasożyty skórne, takie jak wszy, gnidy czy świerzb.

Wszy i gnidy

Przenoszą się przez bezpośredni kontakt z włosami innych dzieci lub przez czapki, szczotki, poduszki czy ręczniki. Objawy:

• intensywny świąd skóry głowy, szczególnie za uszami i w okolicy karku,
• włosach widoczne białe jaja wszy – gnidy.

Świerzb

Wywołuje go pasożyt świerzbowiec, który wgryza się w warstwę skóry. Objawy:

• silny świąd, zaczerwienienia, grudki i małe pęcherzyki,
• najczęściej między palcami rąk, na nadgarstkach, łokciach czy pośladkach,
• nasilenie świądu w nocy,
• leczenie wymaga odpowiednich preparatów przepisanych przez lekarza i dezynfekcji otoczenia.

Jak rozpoznać pasożyty?

Najprostszą metodą wykrywania pasożytów jelitowych jest badanie kału na pasożyty. Próbki należy pobrać kilkukrotnie, w odstępach kilku dni, ponieważ pasożyty wydalane są okresowo. Wystarczy niewielka ilość – mniej więcej wielkości orzecha laskowego. Przy podejrzeniu owsicy można wykonać także test z taśmą celofanową, który pozwala wykryć jajka owsika.

Pasożyty skórne diagnozuje lekarz po obejrzeniu skóry lub włosów, czasem przy użyciu lupy lub dermatoskopu.

Dlaczego nie należy odrobaczać dziecka w ciemno?

Podanie leków na odrobaczanie bez diagnozy nie jest dobrym pomysłem. Różne pasożyty wymagają różnych preparatów, a środki przeciwpasożytnicze nie są obojętne dla organizmu dziecka. Samodzielne odrobaczenie może maskować objawy i opóźnić właściwe leczenie.

Co robić oprócz leczenia?

Leczenie farmakologiczne to tylko jeden etap walki z pasożytami. Równocześnie należy zadbać o higienę całego otoczenia dziecka:

• prać bieliznę, piżamy i pościel w wysokiej temperaturze,
• często zmieniać ręczniki,
• myć dokładnie zabawki i przedmioty, które dziecko wkłada do buzi,
• skracać paznokcie i pilnować, aby maluch ich nie obgryzał.

Przy pasożytach skórnych, takich jak wszy czy świerzb, konieczne jest:

• przemycie lub wymiana pościeli, ręczników i ubrań dziecka w wysokiej temperaturze,
• dokładne mycie szczotek do włosów, grzebieni, gumek i spinek,
• ograniczenie bliskiego kontaktu z innymi dziećmi do czasu zakończenia leczenia,
• stosowanie leków miejscowych zgodnie z zaleceniami lekarza.

Dzięki takim działaniom ryzyko ponownego zakażenia zostaje znacznie zmniejszone.

Podsumowanie

Pasożyty jelitowe i skórne u dzieci to problem częsty, ale możliwy do skutecznego wyleczenia. Typowe objawy to:

• owsiki – świąd odbytu, niepokój, problemy ze snem,
• glista ludzka – bóle brzucha, nudności, czasem kaszel i spadek masy ciała,
• wszy lub świerzb – intensywny świąd skóry głowy, widoczne gnidy lub grudki na skórze, nasilenie swędzenia w nocy.

Odpowiedź na pytanie „po czym poznać, że trzeba odrobaczyć dziecko?” jest prosta – po potwierdzeniu pasożytów w badaniu lub stwierdzeniu charakterystycznych objawów skórnych. Tylko wtedy leczenie będzie skuteczne i bezpieczne, a odpowiednie działania higieniczne minimalizują ryzyko ponownego zakażenia.